Javascript DHTML Drop Down Menu Powered by dhtml-menu-builder.com

 

 

 

                                                                                        

 

     

 

بررسي رابطه هماتوكريت، هموگلوبين، اوره و كراتنين در

افراد مبتلا به سنگ مثانه و سنگ كليه

 

عليرضا شهاب جهانلو، عضو هيئت علمي دانشكده پزشكي، دانشگاه علوم پزشكي بندرعباس

دكتر حميدرضا جهانلو، lدكتر مجيد ياوريان، مسئول آزمايشات غلامرضا فخري، دانشجوي رشته پزشكي

 

خلاصه

45 بيمار مبتلا به سنگ كليه و 25 بيمار مبتلا به سنگ مثانه به همراه 30 نفر به عنوان گروه شاهد از لحاظ هموگلوبين، هماتوكريت، اوره و كراتينين مورد بررسي قرار گرفتند. از كليه بيماران و افراد گروه شاهد cc10 خون گرفته شد. هماتوكريت و هموگلوبين با استفاده از هماتولوژي و كراتينين به روش JOFFE اندازه گيري شد. ميانگين اوره در سنگ كليه بيشتر از سنگ مثانه و داراي اختلاف معني دار است (P</05). ميانگين اوره در بيماران با سنگ كليه بيشتر از گروه شاهد و دو جامعه داراي اختلاف معني دار باشند (P</01). همبستگي بين سن و هموگلوبين در سنگ مثانه (P</05,r=0/55) همانوكريت و اوره در گروه شاهد (P<01,r=/48) سن و اوره در سنگ كليه (P</05,r=0/39) هموگلوبين و اوره در گروه شاهد (P</01,r=0/46) سن و كراتينين در سنگ كليه (P</01,r=/483) سن و كراتينين در سنگ مثانه (P</01,r=0/65) سن و كراتينين در سنگ كليه (P</01,r=0/37) هموگلوبين و هماتوكريت در سنگ مثانه (P</001,r=0/91) هموگلوبين و هماتوكريت در گروه شاهد (P</001,r=0/97) هموگلوبين و هماتوكر��ت در سنگ كليه (P</01,r=0/61) كراتينين و اوره در سنگ كليه (P</01,r=/408) سن و هماتوكريت در سنگ مثانه (P</01,r=0/599) ديده شد. نتيجه گيري ما، افزايش اوره در بيماران با سنگ كليه به همراه تغييرات در سطح كراتينين است. چنين تغييراتي در سنگ مثانه ديده نشد.                 

 

واژه هاي كليدي: هماتوكريت، هموگلوبين، اوره، كراتينين


مقدمه

سنگهاي مجاري ادرار عمدتاً از نوع اگزالات كلسيم و اگزالات كلسيم دي هيدرات مي باشد(5) بيشتر سنگهاي كليه از نوع اگزالات كلسيم يا مخاطي از اگزالات كلسيم و فسفات كلسيم است (6).

اكثر سنگهاي مثانه از نوع فسفات كلسيم و اگزالات كلسيم است. علت عمده پديد آمدن سنگ در مثانه باقي ماندن ادرار عفوني در آن و فعاليت ميكروارگانيسم هايي همچون پروتئوس و استافيلوكوك است. وجود اجسام خارجي در مثانه زمينه را براي تشكيل سنگ هموار مي كند (2).

ميانگين سن ابتلا به سنگهاي كليه دهه سوم عمر است و بيشتر مبتلايان در سنين جواني به اين عارضه مبتلا مي گردند. ميانگين سن اين افراد 28 سال گزارش شده است. خانمها به علت عفونت مجاري ادرار كه به واسطه ميكروارگانيسم ها ايجاد مي گردد، استعداد سنگ سازي در سنين بالاتر را دارا مي باشد (3).

اوره، كراتينين، هموگلوبين و هماتوكريت در بيماران مبتلا به سنگهاي مجاري ادرار سنجيده مي وشد (7). ميزان اوره خون يك پارامتر مهم كلينيكي براي فعاليت كليه است (1). ميزان كراتينين يك شاخص خوب براي كار كليه ها مي باشد (7). ما فرضيه خود را بر اساس افزايش اوره و كراتينين در بيماران قرار داديم.

 

روش بررسي

پس از تشخيص سنگ و بستري شدن بيمار جهت عمل cc10 خون از دست راست بيمار تهيه شده (ناشتا) پس از عمل و مشخص شدن نوع سنگ، هموگلوبين، هماتوكريت، اوره و كراتينين بيمار اندازه گيري گرديد. محاسبه اوره به روش اوره انجام گرفت. در اين روش اوره به آمونياك تجزيه و آمونياك اندازه گيري مي شود (7). هماتوكريت به روش اتوماتيك بر اساس اندازه گيري گلبول قرمز در يك كانتر الكتريكي (5) و كراتينين به روش JOFFE اندازه گيري گرديد (7). هموگلوبين توسط دستگاه BAKER 9000  محاسبه شد.

 

محاسبات آماري

براي مقايسه مابين ميانگين ها از آزمون T و براي محاسبه همبستگي بين متغيرهاي كمي از ضريب همبستگي پيرسون استفاده شد. ضريب همبستگي براي گروههاي مختلف مابين كراتينين و اوره، هماتوكريت و اوره، هموگلوبين و اوره، سن و اوره، كراتينين و هماتوكريت، كراتينين و هموگلوبين، سن و هماتوكريت، سن و كراتينين، سن و هموگلوبين اندازه گيري گرديد.

 

نتايج

ميانگين سن در بيماران با سنگ كليه mg/dl2/17+97/28 سال و در بيماران با سنگ مثانه mg/dl3/15+2/29 سال مي باشد كه با ساير گزارشات مطابقت دارد (3).

ميانگين اوره در بيماران با سنگ مثانه mg/dl06/9+1/25، در بيماران با سنگ كليه mg/dl75/10+33/33 و در گروه شاهد mg/dl09/8+8/27 مي باشد.

مقايسه مابين ميانگين ها نشان مي دهد كه ميانگين اوره در بيماران با سنگ كليه بيشتر از گروه شاهد و معني دار مي باشد (P</01). ميانگين اوره در بيماران با سنگ كليه بيشتر از بيماران با سنگ مثانه ديده شد و دو جامعه داراي اختلاف معني دار مي باشند (P</05) ميانگين كراتينين در سنگ مثانه mg/dl263/+873/0، در بيماران با سنگ كليه mg/dl41/+95/ و در افراد گروه شاهد mg/dl099/+903/ محاسبه شد.

ميانگين كراتينين در سنگ مثانه با سنگ كليه يكسان و از لحاظ آماري اختلافي ندارند. مقايسه بين كرلاتينين بيماران با سنگ كليه و گروه شاهد و مقايسه مابين بيماران با سنگ مثانه و گروه شاهد نشان داد كه هر دو دسته بيماران با گروه شاهد داراي اختلاف در واريانس مي باشند. ميانگين هموگلوبين بيماران با سنگ كليه در مقايسه با گروه شاهد و بيماران با سنگ مثانه در مقايسه با گروه شاهد هيچگونه اختلاف معني داري را نشان نداد.

ميانگين كراتنين در بيماران با سنگ مثانه در مقايسه با بيماران سنگ كليه يكسان و اختلاف معني داري را نشان نداد. ميانگين اوره در بيماران با سنگ مثانه با ميانگين اوره در افراد شاهد يكسان و فاقد اختلاف معني دار مي باشد. ميانگين هماتوكريت در افراد بيمار و گروه شاهد يكسان و فاقد اختلاف معني دار مي باشد.

همبستگي بين سن و هموگلوبين در سنگ مثانه (P</05,r=0/556) هماتوكريت و اوره در گروه شاهد (P</01,r=0/523) سن و اوره در سنگ كليه، (P</05,r=0/39) هموگلوبين و اوره در گروه شاهد (P<01,r=0/454) سن و كراتينين در گروه شاهد (P</01,r=0/48) سن و كراتينين در سنگ مثانه (P</01,r=0/65) سن و كراتينين در سنگ كليه (P</01,r=0/37) هموگلوبين و هماتوكريت در سنگ مثانه (P</01,r=0/61) كراتينين و اوره در سنگ كليه (P</01,r=0/41) سن و هماتوكريت در سنگ مثانه (P</005,r=0/599) ديده شد.

 

بحث

ميزان هماتوكريت و هموگلوبين افراد بيمار و گروه شاهد در حداقل ميزان طبيعي است و ميانگين هماتوكريت و هموگلوبين در افراد بيمار با گروه شاهد يكسان و فاقد اختلاف معني دار مي باشند، پس اندازه گيري آنها كمكي به تشخيص سنگ در مجاري ادراري نمي كند. اين يافته ها با نتايج بدست آمده در نقاط ديگر توافق دارد (6).

يكي از شاخص هاي خوب جهت كار كليه، كراتينين است (8). از طرفي بين سن و كراتينين همبستگي وجود دارد (4). سطح كراتينين در بيماران با سنگ كليه از mg/dl01/1-7/0 متغير مي باشد. همبستگي بين سن و كراتينين در افراد بيمار و گروه شاهد ديده شد. ميانگين كرتينين در بيماران با سنگ كليه mg/dl41/+95/0 در بيماران با سنگ كليه مثانه mg/dl263/+873/ و در گروه شاهد معادل mg/dl09/+903/ محاسبه گرديد (تابلو -1).

با توجه به اختلاف واريايش دو دسته بيمار نسبت به گروه شاهد و همبستگي بين سن و كراتينين در هر دو گروه بيمار و افراد شاهد مي توان تنها تغييرات كراتينين را كه كمتر از mg/dl7/ و بيشتر از mg/dl1/1 باشد، مدنظر قرار داده و از طرفي اوره يك پارامتر مهم در كار كليه است (5).

نتايج اين بررسي نشان مي دهد كه ميانگين اوره در بيماران با سنگ كليه بيشتر از گروه شاهد و بيشتر لز افراد بيمار با سنگ مثانه است و تغييرات سطح اوره در افراد با سنگ كليه از mg/dl64-18 در بيماران با سنگ مثانه و در گروه شاهد از mg/dl42-18 مي باشد و با توجه به اينكه ميانگين اوره در بيماران با سنگ مثانه و افراد گروه شاهد از بيماران با سنگ كليه كمتر است (P</01). مي توان در يك جمع بندي كلي پيشنهاد داد كه افزايش شديد اوره به همراه تغييرات كراتينين كمتر از mg/dl7/0 و بيشتر از mg/dl1/1 مي تواند بعنوان يك پيش بيني جهت وجود سنگ در افراد مبتلا به سنگ كليه، مدنظر قرار داد ولي اين مسئله در مورد سنگ مثانه صدق نمي كند.


تابلو شماره 1- مقادير كراتينين، هماتوكريت، اوره، هموگلوبين در افراد بيمار گروه شاهد

Mg/dl اوره

Mg/dlهموگلوبين

Mg/dlهماتوكريت

Mg/dlكراتينين

گروه

75/10+33/33

64/1+3/12

7/4+4/39

41/+195

سنگ كليه

64-11

5/15-9

48-31

2-14

حدود

6/90+1/25

6/2+12

7/6+38

263/+873/

سنگ مثانه

48-9

16-10

50-31

3/1-4/

حدود

09/8+8/27

7/1+59/12

3/5+5/39

099/+903/

گروه شاهد

42-18

7/47-30

7/47-30

1/1-7/0

حدود

 

1. Lowire, E.G Kidney. Int. Vol 18. Suppl. 10.PP. 511. 516, 1980

2. Mareus, A.K, etal. Current Medical Diagnosis and treatment Chp. 16, PP. 571-3, 1985

3. Bullock, B. Essential Urology Chp. 10, P.139, Churchill Livingstone, 1989

4. Sch Wartz, G.J., etal. J.Pediatr. Vol 88. PP. 828-829, 1979

5. The Ciba Collection of Medical LLustration Vol. 6, PP. 200-203. 1989

6. Wilson. A, etal. Harrison, s /Principles of Internal Medicine Chp. 232. , PP. 1202. 6,,1991